Nhảy dù đôi (tandem) là cách cho người chưa từng nhảy được rơi tự do thật từ độ cao 3.000–4.500 mét, với điều kiện đeo chung bộ đai với một huấn luyện viên có chứng chỉ. Huấn luyện viên lo toàn bộ phần kỹ thuật: ổn định khi rơi, mở dù, lái dù và hạ cánh. Người đi cùng chỉ cần nghe phổ biến khoảng 20–30 phút, giữ đúng tư thế và tận hưởng.
Nhảy đôi ra đời từ đâu
Từ lâu đã có những cú nhảy hai người dùng chung một chiếc dù, nhưng nhảy đôi như ngày nay chỉ thành hình vào đầu thập niên 1980 ở Mỹ. Hai người tên tuổi gắn với nó là Ted Strong và Bill Booth — mỗi người thiết kế một hệ thống tandem riêng. Chìa khoá giúp nhảy đôi an toàn là chiếc dù hãm (drogue) mở ngay sau khi rời máy bay. Hai người buộc vào nhau có trọng lượng gần gấp đôi, nếu không hãm sẽ rơi nhanh hơn hẳn người nhảy đơn và cú bung dù sẽ rất mạnh. Dù hãm giữ tốc độ ở mức gần với người nhảy đơn, đồng thời giữ cho cặp người không bị xoay.
Từ đó nhảy đôi trở thành cửa vào chính của môn này. Ở nhiều bãi nhảy lớn, phần lớn số lượt nhảy trong ngày là khách tandem.
Ai được nhảy đôi
Điều kiện mỗi nơi khác nhau, phụ thuộc luật nước sở tại và giới hạn của nhà sản xuất thiết bị. Một số điểm chung:
| Điều kiện | Thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tuổi | 18 tuổi ở Mỹ theo chuẩn USPA | Một số nước cho phép trẻ hơn nếu có cha mẹ đồng ý |
| Cân nặng | Có giới hạn trên, thường quanh 100–110 kg | Hỏi trực tiếp bãi nhảy; có nơi tính thêm phí người nặng |
| Sức khoẻ | Không có bệnh tim, động kinh, chấn thương cột sống, vai | Có nơi đòi giấy khám bác sĩ với người lớn tuổi |
| Thai kỳ | Không nhận | Áp dụng gần như mọi nơi |
| Lặn biển | Chờ tối thiểu 24 giờ sau lặn bình khí | Để tránh bệnh giảm áp ở độ cao |
| Rượu bia | Không nhận người có cồn trong người | Cả ngày nhảy |
Tuổi già không phải rào cản tuyệt đối. Đã có nhiều người trên 90 tuổi nhảy đôi, nhưng họ thường phải qua kiểm tra sức khoẻ và được bãi nhảy đồng ý riêng.
Một ngày nhảy đôi diễn ra thế nào
- Đăng ký và ký giấy miễn trừ trách nhiệm: đọc kỹ, vì đây là văn bản pháp lý thật. Bãi nhảy uy tín không ngại giải thích từng điều.
- Phổ biến (20–30 phút): cách ngồi trên máy bay, cách ra cửa, tư thế "uốn cong" khi rơi, cách giơ chân khi đáp.
- Mặc đồ và đeo đai: áo liền quần, kính, đôi khi mũ mềm. Huấn luyện viên chỉnh đai rất chặt — chật một chút là bình thường.
- Lên máy bay (15–25 phút): khách ngồi trước huấn luyện viên. Gần độ cao nhảy, huấn luyện viên móc bốn điểm nối vào đai của khách và siết lại.
- Ra cửa: khách ngồi ở mép cửa, đầu ngả ra sau lên vai huấn luyện viên, rồi cả hai rời máy bay.
- Rơi tự do (30–60 giây): dù hãm bung ngay sau khi ra cửa. Huấn luyện viên vỗ vai là tín hiệu dang tay.
- Mở dù và bay dù (5–7 phút): không gian bỗng yên tĩnh. Nhiều huấn luyện viên cho khách cầm tay điều khiển, thử quay dù.
- Hạ cánh: khách co chân, giơ hai đầu gối lên cao để huấn luyện viên chạm đất trước. Phần lớn cú đáp tandem là trượt ngồi trên cỏ.
Tư thế cần nhớ: chỉ có ba điều
Bài phổ biến tandem nghe nhiều, nhưng thực chất khách chỉ phải làm đúng ba việc:
- Uốn cong (arch): đẩy hông về phía trước, đầu ngửa ra sau, chân co lại sau lưng. Tư thế này giữ cặp người nằm sấp ổn định trên luồng gió.
- Không nắm đai của huấn luyện viên lúc ra cửa. Phản xạ tự nhiên là nắm lấy thứ gì đó; thay vào đó, hai tay ôm lấy dây đai trên ngực mình.
- Giơ chân khi đáp: nếu để chân thõng, gót có thể chạm đất trước và gây chấn thương cổ chân. Đây là lỗi hay gặp nhất của khách tandem.
Nếu quên hết, huấn luyện viên vẫn xử lý được. Nhưng làm đúng ba điều này giúp cú nhảy êm hơn hẳn và ảnh chụp đẹp hơn.
Ai là người buộc phía sau bạn
Huấn luyện viên tandem không phải người nhảy dù bình thường. Ở Mỹ, USPA đòi người muốn lấy chứng chỉ huấn luyện viên tandem phải có tối thiểu 500 lần nhảy, ít nhất ba năm trong môn, và qua khoá đào tạo của chính hãng sản xuất thiết bị tandem đang dùng. Chứng chỉ phải gia hạn định kỳ, kèm khám sức khoẻ.
Bộ dù tandem cũng khác bộ dù đơn: cánh dù lớn hơn nhiều (thường khoảng 330–500 feet vuông), có dù hãm, và bắt buộc có thiết bị tự mở dù dự phòng. Nếu vì lý do nào đó huấn luyện viên không mở được dù, thiết bị này sẽ tự kích hoạt ở độ cao thấp.
Cảm giác thật sự ra sao
Khách tandem thường ngạc nhiên vì ba điều:
- Không có cảm giác "rơi hẫng" như tàu lượn. Lúc ra khỏi máy bay, người đã có sẵn tốc độ của máy bay, rồi gió đỡ ngay lập tức. Cảm giác giống nằm trên một luồng gió mạnh hơn là rơi.
- Mặt đất không lao tới. Ở độ cao 4.000 mét, mặt đất trông như tấm bản đồ, gần như đứng yên. Cảm giác lao xuống chỉ xuất hiện ở vài trăm mét cuối, khi đã bay dù.
- Ồn và lạnh. Tiếng gió rất lớn, không nói chuyện được. Nhiệt độ ở độ cao nhảy thấp hơn mặt đất khoảng 20–25 độ, nên mùa nắng nóng ở dưới thì trên kia vẫn se lạnh.
Người say xe đôi khi buồn nôn ở phần bay dù, nhất là khi quay gắt. Cứ nói với huấn luyện viên, họ sẽ bay nhẹ nhàng hơn.
Chọn bãi nhảy: những câu nên hỏi
- Bãi có là thành viên của hiệp hội nhảy dù quốc gia không?
- Độ cao rời máy bay là bao nhiêu? Một số nơi quảng cáo "độ cao" nhưng tính từ mực nước biển, trong khi bãi nằm trên cao nguyên.
- Máy bay loại gì, ai bảo dưỡng?
- Quay phim chụp ảnh do huấn luyện viên đeo camera tay hay do một người quay riêng nhảy cùng?
- Thời tiết xấu thì dời lịch hay hoàn tiền? Nhảy dù phụ thuộc mây và gió, có ngày phải chờ cả buổi.
Một bãi nhảy làm ăn nghiêm túc sẵn sàng hoãn khi gió mạnh hoặc mây thấp, dù khách đã đến. Ngược lại, nơi nào hứa "nhảy được mọi thời tiết" là dấu hiệu nên cân nhắc.
Góc nhìn hôm nay: sau lần đầu thì sao
Với nhiều người, một lần tandem là đủ cho cả đời. Với số khác, đó là bước đầu. Lần nhảy đôi ở nhiều nơi có thể tính là một lần huấn luyện nếu sau đó học viên theo khoá AFF. Người muốn đi tiếp nên hỏi bãi nhảy về chương trình học, rồi tìm đọc sách hướng dẫn chính thức Skydiver's Information Manual của USPA để hiểu lộ trình từ học viên đến giấy phép A.
Ai chưa dám lên máy bay có thể thử ống gió thẳng đứng trong nhà. Trải nghiệm này mô phỏng khá sát phần rơi tự do, và nhiều người nhảy dù dùng ống gió để luyện tư thế.
Câu hỏi thường gặp
Nhảy dù đôi có cần học trước không?
Không cần học dài. Khách chỉ nghe phổ biến khoảng 20–30 phút về tư thế ra cửa, tư thế rơi và cách giơ chân khi đáp. Toàn bộ kỹ thuật mở dù và lái dù do huấn luyện viên đảm nhận.
Nhảy dù đôi rơi tự do bao lâu?
Tuỳ độ cao rời máy bay, thường từ khoảng 30 đến 60 giây. Từ 4.000 mét trở lên, thời gian rơi tự do thường gần một phút, sau đó bay dù thêm 5–7 phút.
Bao nhiêu tuổi thì được nhảy dù đôi?
Theo chuẩn USPA ở Mỹ là đủ 18 tuổi. Một số nước cho phép trẻ hơn khi có cha mẹ đồng ý. Không có giới hạn tuổi trên cứng, nhưng người lớn tuổi thường phải có xác nhận sức khoẻ.
Người nặng có nhảy dù đôi được không?
Có giới hạn trên do nhà sản xuất thiết bị đặt ra, thường quanh 100–110 kg tuỳ hệ thống và bãi nhảy. Nên hỏi trước, vì bãi nhảy sẽ cân người khi đăng ký.
Dù hãm trong nhảy đôi để làm gì?
Dù hãm (drogue) mở ngay sau khi rời máy bay, giữ tốc độ rơi của hai người ở mức gần với một người nhảy đơn và chống xoay. Không có nó, cặp người sẽ rơi quá nhanh và cú mở dù chính sẽ rất mạnh.
