Bay dù lượn đôi (tandem) là cách để người chưa từng học bay vẫn lên trời được: hành khách ngồi trước, phi công có chứng chỉ bay đôi ngồi sau và điều khiển toàn bộ chuyến bay. Hành khách chỉ cần chạy vài bước khi cất cánh và làm theo lời phi công khi hạ cánh. Đây là cách phần lớn người trên thế giới lần đầu biết tới dù lượn, và cũng là phép thử tốt nhất trước khi quyết định có học bay hay không.
Bay đôi khác bay đơn ở chỗ nào
Bộ dù bay đôi không phải là bộ dù đơn dùng cho hai người. Nó là một hệ thiết bị riêng:
- Cánh lớn hơn: cánh dù đôi thường rộng khoảng 38–42 m², trong khi cánh đơn phổ thông khoảng 22–28 m². Cánh lớn để chở được tổng tải trọng của hai người, thường trong khoảng từ hơn 100 kg tới khoảng 200 kg hoặc hơn tuỳ loại.
- Thanh nối (spreader bar): hai thanh cứng nối dây đai của cánh với hai chiếc ghế, giữ hành khách ở phía trước, phi công ở phía sau, hơi cao hơn.
- Hai chiếc ghế: ghế của khách đơn giản hơn, có đệm lưng; ghế của phi công chứa dù dự phòng đủ lớn cho cả hai người.
- Tay phanh có trợ lực: cánh to, lực kéo nặng hơn, nên nhiều cánh đôi có ròng rọc để phi công điều khiển đỡ mỏi.
Phi công bay đôi cũng phải có chứng chỉ riêng. Ở hầu hết các nước có liên đoàn dù lượn, muốn chở khách phải bay đơn nhiều năm, đủ số giờ và số chuyến, rồi học thêm khoá bay đôi và thi. Chở khách kinh doanh thường đòi thêm bảo hiểm trách nhiệm.
Từng bước một chuyến bay đôi
Trước khi lên đồi
Đơn vị bay sẽ hỏi cân nặng, tình trạng sức khoẻ, và cho ký giấy cam kết. Khai thật cân nặng — đó là con số quyết định có bay được với cánh đó, trong điều kiện gió đó hay không, không phải chuyện riêng tư. Nhiều nơi cũng hỏi về bệnh tim, huyết áp, chấn thương cột sống, thai kỳ.
Hướng dẫn trên bãi cất cánh
Phi công giải thích ba việc, mỗi việc chỉ mất một phút nhưng phải nhớ:
- Khi cất cánh, chạy và cứ chạy. Nghiêng người về phía trước, chạy thẳng xuống dốc. Không ngồi xuống sớm, không dừng lại khi thấy chân nhẹ, kể cả khi đã rời đất vài bước. Ngồi sớm là lỗi phổ biến nhất của khách, có thể làm cả hai ngã ngay mép dốc.
- Trên không, ngồi thoải mái. Phi công sẽ giúp khách ngồi sâu vào ghế. Tay để tự do hoặc cầm dây đai trước ngực, không kéo bất cứ dây nào khác.
- Khi hạ cánh, giơ chân hoặc đứng dậy theo lời phi công. Tuỳ bãi và tuỳ gió, phi công sẽ bảo khách đứng lên chạy theo, hoặc giơ chân ra trước để trượt bằng đệm ghế.
Cất cánh
Khách đứng trước, đã được nối vào thanh nối. Phi công chờ một luồng gió đều rồi hô. Cánh dù từ mặt đất kéo lên trên đầu — khách cảm thấy một lực kéo nhẹ về phía sau. Phi công kiểm tra cánh, hô chạy. Khoảng năm, bảy bước, chân bắt đầu nhẹ, rồi không còn chạm đất.
Trên không
Phần lớn khách mô tả cảm giác đầu tiên là yên lặng. Không có tiếng động cơ, chỉ có tiếng gió qua dây và tiếng bíp của máy đo lên xuống. Không có cảm giác rơi như nhảy dù hay tàu lượn siêu tốc — cánh dù chở người đi êm như một chiếc ghế treo trôi trên không. Nếu có khí nóng, phi công sẽ lượn vòng để lên cao, khách cảm thấy ghế bị đẩy nhẹ lên.
Một số phi công hỏi khách có muốn "thêm cảm giác" không — vài vòng xoắn ốc nghiêng mạnh, hoặc lắc cánh qua lại. Khách hoàn toàn có quyền từ chối. Người dễ say nên từ chối luôn từ đầu.
Hạ cánh
Phi công đưa dù vào bãi đáp ngược chiều gió, hạ dần. Khi còn cách mặt đất vài mét, phi công kéo phanh hãm cánh lại. Khách làm đúng như đã dặn: đứng dậy chạy vài bước, hoặc giơ chân để ghế trượt trên cỏ. Toàn bộ chuyến bay thường kéo dài 10–20 phút, có khi tới 30–40 phút ở những điểm có khí nóng tốt.
Mặc gì, mang gì
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Giày thể thao bám đường, tốt nhất là giày cổ cao | Dép, giày cao gót, giày đế trơn |
| Quần dài, áo dài tay, áo khoác gió | Váy, quần ngắn, áo rộng thùng thình bay phấp phới |
| Găng tay mỏng nếu trời lạnh hoặc bay núi cao | Khăn quàng dài, dây đeo lủng lẳng có thể vướng vào dây dù |
| Kính râm có dây giữ | Mũ thường (đơn vị sẽ đưa mũ bảo hiểm) |
| Túi có khoá kéo để giữ điện thoại | Cầm điện thoại bằng tay không có dây buộc |
Lên núi cao hãy nhớ: cứ lên 1.000 m, nhiệt độ thường giảm vài độ, cộng thêm gió trên không làm cảm giác lạnh hơn nhiều. Bay mùa thu ở miền Bắc mà chỉ mặc áo phông là rất dễ lạnh run sau 10 phút.
Chọn đơn vị bay đôi: những câu nên hỏi
Giá rẻ không phải tiêu chí. Một chuyến bay đôi an toàn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào phi công và thiết bị. Đừng ngại hỏi thẳng:
- Phi công có chứng chỉ bay đôi không, cấp bởi ai? Đơn vị đàng hoàng sẽ trả lời ngay, không vòng vo.
- Phi công đã bay đôi bao lâu, bao nhiêu chuyến? Kinh nghiệm bay đôi tính bằng năm và hàng trăm chuyến.
- Cánh dù đôi bao nhiêu tuổi, kiểm tra lần cuối khi nào? Cánh dù cần kiểm tra định kỳ độ bền vải và dây.
- Dù dự phòng được gấp lại lần cuối khi nào? Nhà sản xuất thường khuyến cáo gấp lại định kỳ, thường trong vòng 6–12 tháng.
- Có bảo hiểm cho khách không? Hỏi rõ bảo hiểm gì, mức bao nhiêu.
- Nếu thời tiết không bay được thì sao? Đơn vị nghiêm túc sẵn sàng dời lịch hoặc hoàn tiền.
Dấu hiệu tốt nhất của một đơn vị bay đôi là họ biết nói "hôm nay không bay". Phi công huỷ chuyến vì gió mạnh dù khách đã chờ cả buổi là phi công đáng tin. Phi công cố bay để không mất khách là điều đáng lo.
Những trường hợp nên cân nhắc
- Bệnh tim mạch, huyết áp cao chưa kiểm soát, động kinh: hỏi bác sĩ trước.
- Chấn thương cột sống, khớp gối, mắt cá: cất và hạ cánh cần chạy, có thể chạm đất mạnh.
- Mang thai: hầu hết đơn vị không nhận.
- Trẻ em: nhiều nơi nhận trẻ đủ cân nặng tối thiểu (thường quanh 25–30 kg) và có cha mẹ đồng ý, nhưng mỗi đơn vị một quy định. Trẻ phải đủ lớn để chạy theo hướng dẫn.
- Người quá nặng: cánh đôi có giới hạn tải tối đa; người nặng hơn mức đó không được bay, hoặc chỉ bay trong điều kiện gió thuận.
- Say rượu, mất ngủ, vừa lặn biển sâu: không bay. Lặn sâu xong cần chờ trước khi lên cao, giống như trước khi đi máy bay.
Sợ độ cao thì có bay được không
Khá nhiều người sợ độ cao bay đôi xong vẫn thấy ổn, và điều này có lý do. Cảm giác sợ độ cao thường mạnh nhất khi đứng trên mép một chỗ cao nhìn xuống — có điểm tựa dưới chân để so sánh. Khi đã ngồi trong ghế dù giữa không trung, không còn mép nào để bám vào, mắt nhìn ra xa thay vì nhìn xuống, cảm giác lại khác.
Lúc khó nhất là vài phút trước khi chạy cất cánh. Hãy nói với phi công là mình sợ — phi công bay đôi gặp chuyện này hằng ngày. Họ sẽ nói chuyện trên không, chỉ cho khách nhìn cảnh, và không làm động tác mạnh nào.
Góc nhìn hôm nay
Một chuyến bay đôi không biến ai thành phi công, nhưng nó cho người ta hiểu dù lượn thật sự là gì: im lặng, chậm rãi, phụ thuộc vào gió và mây, và rất khác cảm giác "mạo hiểm" mà ảnh quảng cáo hay gợi ra. Nhiều phi công dù lượn kể rằng họ quyết định đi học sau đúng một chuyến bay đôi.
Nếu sau chuyến bay muốn đi xa hơn, hãy hỏi phi công bay đôi về khoá học. Hầu hết phi công bay đôi đồng thời là huấn luyện viên hoặc quen huấn luyện viên. Và nếu muốn giữ một kỷ niệm, hỏi trước xem phi công có quay video không — tay khách nên để tự do để tận hưởng, chứ không phải cầm điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Bay dù lượn đôi là gì?
Bay dù lượn đôi là chuyến bay hai người trên một cánh dù lớn: hành khách ngồi trước, phi công có chứng chỉ bay đôi ngồi sau và điều khiển toàn bộ. Hành khách không cần học bay, chỉ cần chạy vài bước khi cất cánh và làm theo hướng dẫn khi hạ cánh.
Bay dù lượn đôi mất bao lâu?
Chuyến bay đôi thường kéo dài 10–20 phút trên không, có thể tới 30–40 phút ở điểm có khí nóng tốt. Tính cả thời gian lên đồi, hướng dẫn và chờ gió thì nên dành nửa ngày.
Bao nhiêu kg thì bay dù lượn đôi được?
Mỗi cánh dù đôi có khoảng tải trọng riêng, thường tổng hai người từ hơn 100 kg tới khoảng 200 kg hoặc hơn. Đơn vị bay sẽ hỏi cân nặng để chọn cánh phù hợp, nên khai đúng. Người quá nhẹ hoặc quá nặng cần hỏi trước.
Bay dù lượn đôi có cần biết bơi không?
Bay đôi ở đồi núi không cần biết bơi. Với điểm bay ven biển, đơn vị bay chọn đường bay và bãi đáp trên đất liền, nhưng biết bơi luôn là một lợi thế, nhất là khi bay gần mặt nước.
Bay dù lượn đôi có sợ không?
Phần lớn khách thấy căng thẳng nhất là lúc chờ cất cánh. Trên không, cảm giác chủ yếu là yên lặng và êm, không có cảm giác rơi như nhảy dù. Người sợ độ cao nên nói trước với phi công để được bay nhẹ nhàng, không có động tác mạnh.
