Điểm bay dù lượn ở Việt Nam: Viên Nam, Đồi Bù, Khau Phạ, Sơn Trà

Các điểm bay dù lượn nổi tiếng nhất ở Việt Nam là núi Viên Nam và Đồi Bù quanh Hà Nội, đèo Khau Phạ ở Mù Cang Chải, bán đảo Sơn Trà ở Đà Nẵng và vùng núi Langbiang ở Lâm Đồng. Mỗi nơi hợp với một kiểu bay và một mùa khác nhau: đồi thấp để tập, núi cao để bay lâu, ven biển để bay trong gió biển đều. Hầu hết các điểm đều do câu lạc bộ dù lượn khai thác, nên muốn bay thì đi qua câu lạc bộ, đừng tự lên đồi một mình.

Một điểm bay dù lượn cần những gì

Không phải ngọn đồi nào cũng bay được. Trước khi xem danh sách, nên biết người ta chọn điểm bay theo tiêu chí gì — để hiểu vì sao các điểm ở Việt Nam lại nằm ở đúng những chỗ đó.

• Bãi cất cánh: một khoảng dốc cỏ thoáng, đủ rộng để trải cánh dù dài 10–12 m, mặt dốc quay về hướng gió chủ đạo của mùa bay. Không có cây cao, dây điện ngay phía trước.
• Bãi đáp: khoảng đất bằng rộng, không dây điện, không cột cao, trong tầm lượn tới được từ bãi cất cánh ngay cả khi không có khí nóng.
• Đường lên: xe lên được hoặc đi bộ được mang theo ba lô 15–20 kg.
• Vùng trời: không nằm trong khu vực cấm bay hay gần đường bay của sân bay. Ở Việt Nam, đây là yếu tố quyết định điểm nào được dùng lâu dài.
• Gió ổn định: địa hình phía trước bãi cất cánh không tạo xoáy rối. Bãi đẹp mà gió rối thì cũng bỏ.

Bảng tổng hợp các điểm bay chính

Mùa ghi trong bảng là gợi ý theo khí hậu chung của từng vùng. Lịch bay thật do câu lạc bộ quyết định theo dự báo từng ngày, và có thể thay đổi nếu điểm bay tạm ngừng khai thác.

Quanh Hà Nội: Viên Nam và Đồi Bù

Núi Viên Nam

Viên Nam là ngọn núi cao khoảng 1.000 m ở phía tây Hà Nội, nằm trên vùng giáp ranh với tỉnh Phú Thọ (phần trước đây thuộc tỉnh Hòa Bình). Đây là điểm bay núi quen thuộc nhất với giới dù lượn phía Bắc vì gần thành phố — đi xe chừng hơn một giờ — mà độ chênh đủ lớn cho bay lâu.

Từ bãi cất cánh trên núi, phi công nhìn xuống được một vùng đồng bằng xen đồi thấp, hồ nước và làng mạc. Những ngày thu khô, khí nóng tốt có thể đưa phi công lên cao hơn đỉnh núi khá nhiều. Đây cũng là điểm nhiều đơn vị bay đôi chọn cho khách muốn có chuyến bay dài và cảnh rộng.

Đường lên Viên Nam là đường núi, đoạn cuối dốc và xấu, thường phải đi xe chuyên dụng hoặc xe máy. Thời tiết trên đỉnh khác hẳn dưới chân — có hôm dưới nắng mà trên đỉnh mây mù.

Đồi Bù

Đồi Bù là quả đồi thấp ở vùng Chương Mỹ cũ, phía tây nam Hà Nội. Độ cao chỉ vài trăm mét nhưng có sườn cỏ thoáng và bãi đáp rộng ngay chân đồi, nên đây là "trường học" của rất nhiều phi công dù lượn phía Bắc: học viên tập dựng cánh, tập những chuyến bay ngắn đầu tiên ở đây trước khi lên núi cao.

Với khách bay đôi, Đồi Bù cho chuyến bay ngắn hơn Viên Nam, nhưng đi lại dễ và hợp với người muốn thử lần đầu. Những chiều có gió đều thổi vào sườn, phi công có thể bay sườn qua lại khá lâu.

Miền núi phía Bắc: Khau Phạ và các điểm theo mùa

Đèo Khau Phạ trên quốc lộ 32 là điểm bay nổi tiếng nhất Việt Nam với khách du lịch, nhờ hình ảnh dù lượn trên ruộng bậc thang Mù Cang Chải mùa lúa chín. Từ giữa thập niên 2010, nơi đây có sự kiện dù lượn thường niên vào mùa thu, thu hút phi công nhiều nước.

Điểm bay núi cao như Khau Phạ đòi hỏi phi công đọc thời tiết kỹ: sương mù buổi sáng trong thung lũng, khí nóng mạnh buổi trưa, mây kéo về buổi chiều. Phi công mới tự bay ở đây nên đi cùng nhóm có người quen điểm bay.

Ngoài Khau Phạ, một số địa phương vùng núi phía Bắc thỉnh thoảng tổ chức bay dù lượn trình diễn trong các lễ hội du lịch, nhất là quanh mùa lúa chín. Những điểm này thường chỉ hoạt động theo sự kiện, không có đơn vị bay quanh năm — muốn bay thì theo dõi thông báo của địa phương và câu lạc bộ.

Miền Trung và Tây Nguyên: Sơn Trà, Langbiang

Bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng

Sơn Trà là bán đảo núi rừng nằm sát thành phố Đà Nẵng, có các sườn núi nhìn thẳng ra biển. Kiểu bay ở đây khác hẳn miền núi: gió biển thổi đều vào sườn núi những buổi chiều mùa khô tạo khí nâng ổn định, phi công bay dọc sườn với một bên là rừng, một bên là biển xanh và thành phố.

Sơn Trà là khu bảo tồn thiên nhiên, có quần thể voọc chà vá chân nâu nổi tiếng. Người lên đây bay cần đi theo đơn vị được phép hoạt động và tôn trọng quy định của khu bảo tồn.

Vùng Langbiang, Lâm Đồng

Langbiang là khối núi cao gần Đà Lạt, có đỉnh trên 2.000 m. Một số đơn vị đã tổ chức bay đôi ở vùng này, với cảnh rừng thông, thung lũng và hồ của cao nguyên. Mùa khô (khoảng tháng 11 tới tháng 4) là lúc trời trong, ít mưa chiều. Không khí ở độ cao này loãng hơn, nên cánh dù cần chạy đà nhanh hơn khi cất cánh — một chi tiết phi công phải tính tới.

Điểm bay nổi tiếng trong khu vực

Người Việt mê dù lượn thường đi bay ở nước ngoài, nhất là những nơi gần và có mùa trùng với mùa mưa ở Việt Nam. Vài điểm được nhắc nhiều:

• Pokhara, Nepal: cất cánh từ Sarangkot, bay trên hồ Phewa, nhìn thẳng ra dãy Annapurna. Mùa đẹp nhất từ khoảng tháng 10 tới tháng 4. Đây là một trong những điểm bay đôi đông khách nhất thế giới.
• Bir Billing, Ấn Độ: ở bang Himachal Pradesh, nổi tiếng với bay đường dài trên dãy Dhauladhar thuộc Himalaya. Nơi đây từng tổ chức chặng giải Paragliding World Cup năm 2015.
• Các điểm ở Thái Lan, Indonesia, Philippines: có nhiều điểm bay ven biển và đồi núi, phù hợp cho chuyến bay ngắn ngày.

Bay ở nước ngoài, phi công cần thẻ chứng nhận trình độ được công nhận (thường là thẻ IPPI của FAI hoặc chứng chỉ của liên đoàn quốc gia) và bảo hiểm có điều khoản dù lượn. Nhiều bảo hiểm du lịch thông thường loại trừ môn này.

Bay ở đâu thì cũng cần biết: vùng trời và giấy phép

Ở Việt Nam, mọi hoạt động bay — kể cả dù lượn, dù lượn có động cơ — đều nằm trong khuôn khổ quản lý vùng trời của Nhà nước. Các câu lạc bộ và đơn vị bay đôi hoạt động công khai thường làm việc với cơ quan chức năng và địa phương để được phép bay ở điểm của mình, nhất là khi tổ chức sự kiện.

Với phi công tự do, điều này có nghĩa là: không tự ý mở điểm bay mới, không bay gần sân bay, khu quân sự, khu dân cư đông đúc. Một điểm bay bị đóng vì vài người bay sai chỗ là thiệt cho cả cộng đồng. Câu lạc bộ địa phương là nơi biết rõ nhất điểm nào đang được bay, giới hạn độ cao bao nhiêu, bãi đáp nào được chủ đất đồng ý.

Góc nhìn hôm nay: chọn điểm bay cho lần đầu

Nếu chỉ bay đôi một lần cho biết, chọn theo thứ mình muốn thấy:

• Gần, nhanh, dễ: Đồi Bù — đi về trong buổi từ Hà Nội.
• Bay dài, cảnh rộng: Viên Nam.
• Cảnh đặc biệt nhất: Khau Phạ mùa lúa chín — nhưng đông, phải chờ, nên đi ít nhất hai ngày.
• Biển: Sơn Trà, kết hợp chuyến đi Đà Nẵng.
• Cao nguyên: vùng Langbiang, kết hợp chuyến đi Đà Lạt.

Dù chọn nơi nào, hãy gọi trước cho đơn vị bay để hỏi lịch, vì điểm bay có thể tạm dừng theo mùa hoặc theo quy định. Đến nơi sớm, mang áo gió và giày bám đường, và chuẩn bị tinh thần rằng nếu gió không thuận thì chuyến bay sẽ dời — đó là dấu hiệu của một đơn vị làm ăn nghiêm túc.