Bay với trẻ nhỏ an toàn và nhẹ nhàng hơn khi chuẩn bị ba việc: giấy tờ và quy định của hãng cho từng độ tuổi, cách giữ trẻ an toàn trên ghế (dây đai bé ngồi đùi hoặc ghế ngồi ô tô được chứng nhận), và cách giảm đau tai khi máy bay hạ độ cao. Trẻ dưới 2 tuổi thường được ngồi trên đùi người lớn, nhưng các cơ quan hàng không khuyên mua ghế riêng kèm ghế an toàn trẻ em nếu có thể.
Cách hãng hàng không phân loại trẻ
Phần lớn hãng chia trẻ thành hai nhóm theo tuổi vào ngày bay:
| Nhóm | Tuổi (thông lệ) | Chỗ ngồi | Giá vé |
|---|---|---|---|
| Em bé (infant) | Dưới 2 tuổi | Ngồi trên đùi người lớn, hoặc mua ghế riêng nếu muốn | Thường bằng một phần nhỏ giá vé người lớn, cộng thuế phí |
| Trẻ em (child) | Từ 2 đến dưới 12 tuổi | Bắt buộc có ghế riêng | Tuỳ hãng, có hãng giảm, có hãng bằng giá người lớn |
Mỗi người lớn thường chỉ được bế một em bé trên đùi. Nếu đi một mình với hai bé dưới 2 tuổi, một bé phải có ghế riêng. Trẻ sơ sinh quá nhỏ cũng có thể bị từ chối: nhiều hãng chỉ nhận trẻ từ vài ngày đến vài tuần tuổi trở lên, trẻ sinh non có thể cần giấy của bác sĩ. Mức tuổi chính xác khác nhau giữa các hãng, hãy kiểm tra trên trang của hãng trước khi đặt vé.
Với chuyến bay nội địa ở Việt Nam, trẻ em cần có giấy tờ chứng minh nhân thân theo quy định hiện hành, như giấy khai sinh hoặc giấy tờ tuỳ thân điện tử. Quy định giấy tờ đã thay đổi vài lần cùng với việc triển khai định danh điện tử, nên xem lại trên trang của hãng hoặc Cục Hàng không Việt Nam gần ngày bay. Chuyến quốc tế thì trẻ ở mọi tuổi đều cần hộ chiếu riêng và thị thực nếu nước đến yêu cầu.
Ngồi trên đùi hay ghế riêng
Bé ngồi đùi được thắt bằng một dây đai phụ (loop belt) mà tiếp viên phát, luồn vào dây an toàn của người lớn. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) không cho dùng loại dây này trên chuyến bay của Mỹ và khuyến cáo rõ: nơi an toàn nhất cho trẻ dưới 2 tuổi là ghế riêng, ngồi trong ghế an toàn trẻ em (ghế ngồi ô tô) được chứng nhận dùng trên máy bay. Lý do là khi nhiễu động mạnh hay phanh gấp, vòng tay người lớn không giữ nổi một em bé dưới lực giật lớn.
Nếu mang ghế an toàn lên máy bay, ghế phải có nhãn chứng nhận dùng được trên máy bay, vừa với bề rộng ghế, và thường được đặt ở ghế cạnh cửa sổ để không chặn lối ra của người khác. Không được đặt ở hàng cửa thoát hiểm.
Nôi em bé
Trên các chuyến dài, hàng ghế đầu khoang (sát vách ngăn) thường có giá gắn nôi em bé (bassinet). Nôi giới hạn theo cân nặng và chiều dài của bé, thường khoảng 10–11 kg, và số nôi có hạn, nên cần đăng ký sớm khi đặt vé. Khi đèn thắt dây an toàn bật, bé phải được bế ra khỏi nôi và thắt dây cùng người lớn.
Những điều an toàn riêng cho trẻ
- Mặt nạ oxy: người lớn đeo cho mình trước rồi mới đeo cho con. Mỗi dãy ghế có thêm một mặt nạ dự phòng cho em bé ngồi đùi, nên số em bé trên mỗi dãy bị giới hạn, có thể bạn sẽ được đổi chỗ vì lý do này.
- Áo phao trẻ em: tiếp viên có áo phao riêng cho em bé. Trẻ lớn dùng áo của người lớn, chỉnh dây cho vừa. Chỉ bơm phồng khi đã ra khỏi máy bay.
- Không ngồi hàng cửa thoát hiểm: trẻ em và người đi kèm trẻ không được xếp ở hàng này.
- Thắt dây suốt lúc ngồi: trẻ lớn hay tháo dây khi chán. Thắt lỏng nhưng luôn thắt, che dây bằng chăn để tiếp viên thấy khi bé ngủ.
- Cẩn thận lối đi: xe đẩy đồ ăn nặng và đi qua thường xuyên. Không để bé chạy chơi lối đi lúc tiếp viên phục vụ.
- Nước nóng: khi xin nước pha sữa, đặt cốc ở chỗ bé không với tới. Bỏng nước nóng là một trong những tai nạn hay gặp của trẻ trên máy bay.
Đau tai: hiểu để giúp bé
Tai giữa thông với họng qua vòi nhĩ (vòi Eustache). Khi máy bay hạ độ cao, áp suất khoang tăng lên, không khí phải đi vào tai giữa qua vòi nhĩ để cân bằng. Người lớn tự nuốt, ngáp, bịt mũi thổi nhẹ. Vòi nhĩ của trẻ nhỏ hẹp và ngắn hơn, bé lại chưa biết tự làm, nên dễ đau, khóc.
Lúc đau tai nhất thường là khi hạ độ cao, bắt đầu khoảng 20–30 phút trước khi chạm đất, chứ không phải lúc cất cánh. Cách giúp:
- Cho bé bú mẹ, bú bình hoặc ngậm ti giả trong lúc hạ độ cao. Động tác mút, nuốt mở vòi nhĩ.
- Trẻ lớn hơn cho uống nước từng ngụm, nhai thức ăn mềm, ngáp, thổi bong bóng.
- Đừng để bé ngủ say suốt lúc hạ độ cao nếu bé hay đau tai; khi ngủ ta nuốt ít hơn. Tuy vậy, nếu bé ngủ yên không khó chịu thì không cần đánh thức.
- Bé đang sổ mũi, viêm tai, cảm nặng thì hỏi bác sĩ trước khi bay. Vòi nhĩ bị nghẹt làm đau tai nhiều hơn.
Khóc cũng giúp cân bằng áp suất, nên dù cha mẹ ngại người xung quanh, bé khóc lúc hạ cánh không có hại cho tai.
Phụ nữ mang thai đi máy bay
Với thai kỳ bình thường, các hiệp hội sản khoa lớn như ACOG của Mỹ cho rằng đi máy bay thường an toàn tới khoảng tuần thứ 36. Hãng hàng không có quy định riêng, nhiều hãng yêu cầu giấy xác nhận của bác sĩ từ khoảng tuần 28 trở đi và không nhận khách từ một mốc tuần nhất định, sớm hơn với song thai. Trên máy bay, thắt dây an toàn dưới bụng, qua hông; đứng dậy đi lại, uống đủ nước trên chuyến dài để giảm nguy cơ huyết khối.
Chuẩn bị hành lý cho chuyến bay có trẻ
- Sữa, thức ăn trẻ em, thuốc được ngoại lệ khỏi giới hạn 100 ml chất lỏng với lượng hợp lý, có thể phải trình ở cửa soi.
- Xe đẩy: nhiều hãng cho gửi xe đẩy tại cửa lên máy bay, nhận lại ở cửa ra hoặc băng chuyền. Hỏi khi làm thủ tục.
- Đồ thay: một bộ quần áo cho bé và một áo cho người lớn trong túi xách tay. Tã nhiều hơn dự tính, vì chuyến bay có thể chậm.
- Bàn thay tã: có trong một số nhà vệ sinh trên máy bay, thường là loại gập trên bồn rửa. Hỏi tiếp viên nhà vệ sinh nào có.
- Đồ chơi nhỏ, sách: mang vài món mới bé chưa thấy, đưa từng món một. Tránh đồ chơi phát tiếng to.
Trẻ đi một mình
Nhiều hãng có dịch vụ trẻ đi máy bay một mình (unaccompanied minor), thường cho trẻ khoảng 5 đến 11 hoặc 12 tuổi. Nhân viên hãng nhận trẻ từ tay người đưa, tiếp viên trông trên máy bay, rồi giao tận tay người đón đã đăng ký, có kiểm tra giấy tờ. Dịch vụ có phí và giới hạn số trẻ mỗi chuyến, nên đặt sớm. Thường không áp dụng cho chuyến nối chuyến phức tạp hay chuyến bay đêm muộn.
Góc nhìn hôm nay
Lời khuyên của nhiều phụ huynh hay bay: cho bé "tập dượt" ở nhà. Kể trước chuyện sẽ đi máy bay, xem video máy bay cất cánh, cho bé tập ngồi thắt dây trên ghế. Trẻ biết trước sẽ ít sợ hơn. Chọn chuyến bay trùng giờ ngủ của bé có thể giúp, nhưng chậm chuyến dễ làm hỏng kế hoạch.
Nguồn chính thức nên đọc: trang hướng dẫn đi máy bay cùng trẻ em của FAA (mục Flying with Children), trang thông tin hành khách của hãng mình bay, và hướng dẫn của bác sĩ nhi khoa nếu bé có bệnh nền. Mỗi chuyến bay với trẻ nhỏ đều mệt, nhưng chuẩn bị kỹ giúp phần mệt nằm ở chỗ chơi với bé, chứ không phải ở chỗ chạy theo giấy tờ.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ bao nhiêu tháng tuổi thì được đi máy bay?
Mỗi hãng một quy định, nhiều hãng nhận trẻ từ vài ngày đến vài tuần tuổi trở lên, trẻ sinh non có thể cần xác nhận của bác sĩ. Nên kiểm tra quy định của hãng trước khi đặt vé và hỏi bác sĩ nhi nếu bé còn rất nhỏ.
Trẻ dưới 2 tuổi có cần mua vé máy bay không?
Có, trẻ dưới 2 tuổi vẫn cần vé em bé, thường bằng một phần nhỏ giá người lớn cộng thuế phí, và ngồi trên đùi người lớn. Nếu muốn bé có ghế riêng, phải mua vé ghế, khi đó có thể dùng ghế an toàn trẻ em được chứng nhận dùng trên máy bay.
Làm sao để bé không đau tai khi đi máy bay?
Cho bé bú, ngậm ti giả hoặc uống nước từng ngụm trong lúc máy bay hạ độ cao, khoảng 20–30 phút trước khi chạm đất, vì đó là lúc tai dễ đau nhất. Trẻ lớn có thể nhai, ngáp. Bé đang sổ mũi hay viêm tai nên hỏi bác sĩ trước chuyến bay.
Có được mang sữa cho bé lên máy bay không?
Được. Sữa, thức ăn trẻ em và thuốc được ngoại lệ khỏi giới hạn 100 ml chất lỏng với lượng hợp lý cho chuyến bay. Nhân viên an ninh có thể yêu cầu lấy ra kiểm tra riêng.
Bà bầu đi máy bay đến tháng thứ mấy?
Với thai kỳ bình thường, ACOG của Mỹ cho rằng đi máy bay thường an toàn tới khoảng tuần thứ 36. Các hãng có quy định riêng, nhiều hãng yêu cầu giấy bác sĩ từ khoảng tuần 28 và dừng nhận khách sớm hơn với song thai. Hỏi bác sĩ sản khoa trước khi đặt vé.
