Lễ hội khinh khí cầu thế giới: Albuquerque, Lorraine, Bristol và Saga

Lễ hội khinh khí cầu lớn và nổi tiếng nhất thế giới là Albuquerque International Balloon Fiesta ở bang New Mexico (Mỹ), diễn ra mỗi tháng 10 với hàng trăm quả bóng cất cánh đồng loạt. Cùng nhóm hàng đầu còn có Lorraine Mondial Air Ballons ở Pháp, lễ hội Bristol ở Anh, lễ hội Saga ở Nhật và tuần lễ khinh khí cầu mùa đông ở Château-d'Oex, Thụy Sĩ. Mỗi nơi một vẻ: nơi đông bóng nhất, nơi thi đấu nghiêm túc nhất, nơi bay trên tuyết.

Bảng so sánh các lễ hội lớn

Lịch cụ thể của từng năm có thể xê dịch; nên xem trang chính thức của ban tổ chức trước khi đặt vé.

Albuquerque: từ 13 quả bóng ở bãi đỗ xe

Năm 1972, để kỷ niệm 50 năm của một đài phát thanh địa phương, Sid Cutter, một phi công khinh khí cầu ở Albuquerque, tổ chức một buổi bay chung trên bãi đỗ xe của một trung tâm mua sắm. Có 13 quả bóng tham gia. Hàng chục nghìn người kéo đến xem. Chỉ vài năm sau, Albuquerque đã đăng cai giải vô địch thế giới khinh khí cầu, và lễ hội lớn dần thành sự kiện khinh khí cầu được biết đến nhiều nhất hành tinh.

Ngày nay lễ hội có công viên riêng, Balloon Fiesta Park, đủ rộng cho hàng trăm quả bóng cùng bơm trên cỏ. Mỗi năm có khoảng năm, sáu trăm bóng đăng ký, và hàng trăm nghìn lượt khách đến xem trong chín ngày.

Các tiết mục nên xem

• Mass Ascension (cất cánh đồng loạt): các đợt bóng lần lượt cất cánh theo hiệu lệnh của người điều phối mặc đồ sọc như trọng tài, tiếng địa phương gọi vui là "zebra". Trong khoảng hai tiếng, cả bầu trời đầy bóng.
• Dawn Patrol: vài quả bóng cất cánh từ lúc trời còn tối, bay với đèn để báo cho các phi công khác biết gió trên cao.
• Special Shape Rodeo: ngày dành riêng cho bóng hình thù: con ong, con bò, lâu đài, nhân vật hoạt hình.
• Balloon Glow: buổi tối, các bóng đứng trên bãi, đốt lửa cùng nhịp, sáng như một cánh đồng đèn lồng.
• Đua khí cầu khí nhẹ America's Challenge: các đội bóng heli thi xem ai bay xa nhất, có khi bay liền mấy ngày.

Vì sao là Albuquerque: "hộp gió"

Albuquerque nằm trong thung lũng sông Rio Grande, có dãy núi Sandia ở phía đông. Vào những buổi sáng tháng 10, không khí lạnh ban đêm chảy dọc thung lũng tạo ra gió tầng thấp thổi về phía nam, trong khi tầng cao hơn gió lại thổi về phía bắc. Phi công bay lên thì đi về bắc, hạ xuống thì quay về nam, có thể bay vài vòng rồi hạ cánh gần ngay chỗ cất cánh. Hiện tượng này được gọi là "Albuquerque Box", và chính nó biến một buổi bay đông đúc thành chuyện khả thi: bóng không trôi tản mạn khắp nơi mà quẩn quanh cho khán giả xem.

Không phải sáng nào cũng có hộp gió, nhưng nó xuất hiện đủ thường xuyên để làm nên danh tiếng.

Lorraine Mondial Air Ballons: nhiều bóng nhất thế giới

Ở một sân bay quân sự cũ tại Chambley-Bussières, vùng Lorraine đông bắc nước Pháp, lễ hội Mondial Air Ballons được tổ chức hai năm một lần từ năm 1989. Mặt bằng sân bay rộng mênh mông cho phép số bóng tham gia vượt cả Albuquerque. Lễ hội nhiều lần lập kỷ lục thế giới về số khinh khí cầu cất cánh đồng loạt, được ghi nhận chính thức.

Nước Pháp với lễ hội này còn có một ý nghĩa: đây là quê hương của khinh khí cầu, nơi anh em Montgolfier cho bóng bay năm 1783. Người Pháp đến nay vẫn gọi khinh khí cầu khí nóng là "montgolfière".

Bristol: lễ hội của cả thành phố

Bristol là trung tâm khinh khí cầu của nước Anh: nhiều xưởng chế tạo bóng, nhiều phi công. Lễ hội tổ chức ở khu điền trang Ashton Court bên kia hẻm núi Avon, nơi có thể ngắm bóng cùng cây cầu treo Clifton nổi tiếng. Lễ hội vào cửa tự do, nên trở thành ngày hội chung của cả thành phố, đông nhất vào các buổi đêm thắp bóng có nhạc và pháo hoa.

Mùa hè nước Anh hay mưa và gió, nên tỷ lệ hủy các đợt cất cánh không nhỏ. Người Bristol quen với điều đó: hôm nào bay được thì cả thành phố ngước lên.

Saga: lễ hội của giới thi đấu

Ở đảo Kyushu, Nhật Bản, lễ hội khinh khí cầu Saga diễn ra trên bãi bồi dọc sông Kase vào mùa thu. Đây là một trong những lễ hội gắn chặt với thi đấu nhất: Saga đã nhiều lần đăng cai giải vô địch thế giới và châu Á. Mỗi dịp lễ hội, ngành đường sắt mở một ga tạm ngay cạnh bãi bay, chỉ hoạt động trong những ngày này, để hàng trăm nghìn khách đi tàu đến xem.

Ai muốn hiểu khinh khí cầu như một môn thể thao, chứ không chỉ là cảnh đẹp, nên chọn Saga.

Khinh khí cầu thi đấu những gì

Vì khinh khí cầu không lái được hướng, các bài thi đều xoay quanh việc dùng gió chính xác:

• Thả dấu vào mục tiêu: trên mặt đất có một hình chữ thập lớn; phi công phải bay tới gần nhất có thể và thả một túi cát nhỏ có đuôi vải xuống. Ai thả gần tâm nhất thắng.
• Thỏ và chó săn: một bóng "thỏ" cất cánh trước rồi hạ cánh ở đâu đó và đặt mục tiêu; các bóng "chó săn" đuổi theo, cố thả dấu sát mục tiêu ấy.
• Bay tới điểm tự chọn: phi công khai báo trước điểm muốn tới, rồi phải chứng minh mình đọc gió đủ giỏi để tới được.

Các giải vô địch thế giới được tổ chức dưới sự công nhận của Liên đoàn Hàng không Quốc tế (FAI).

Château-d'Oex và cúp Gordon Bennett: hai truyền thống châu Âu

Château-d'Oex là một làng núi ở bang Vaud, Thụy Sĩ. Từ năm 1979, mỗi cuối tháng 1, nơi đây tổ chức tuần lễ khinh khí cầu giữa tuyết trắng và núi Alps. Mùa đông không khí lạnh làm bóng nổi tốt, trời thường trong. Cũng từ Château-d'Oex, Breitling Orbiter 3 cất cánh năm 1999 để bay vòng quanh thế giới.

Cúp Gordon Bennett là cuộc đua khí cầu khí nhẹ lâu đời nhất, tổ chức lần đầu ở Paris năm 1906, do ông chủ báo người Mỹ James Gordon Bennett Jr. lập ra. Luật rất đơn giản: các đội cùng cất cánh, đội nào hạ cánh xa điểm xuất phát nhất thắng. Các đội bay liền nhiều ngày đêm, vượt qua nhiều nước. Cuộc đua đến nay vẫn được tổ chức, thường mỗi năm một lần ở một nước châu Âu hoặc Mỹ.

Góc nhìn hôm nay: đi lễ hội khinh khí cầu thế giới thế nào cho đáng

• Chọn theo điều mình muốn thấy: đông bóng thì Albuquerque hoặc Lorraine; thi đấu thì Saga; cảnh núi tuyết thì Château-d'Oex; không khí phố phường thì Bristol.
• Ở đủ nhiều ngày: đợt cất cánh nào cũng có thể bị hủy vì gió. Ở ba bốn ngày gần như chắc chắn thấy được ít nhất một buổi bay lớn.
• Đặt chỗ sớm: khách sạn quanh các lễ hội lớn thường kín từ nhiều tháng trước.
• Đến bãi từ lúc trời tối: phần đẹp nhất là lúc bóng được bơm và dựng dậy, không phải lúc đã bay xa.
• Ghé bảo tàng: ở Albuquerque, Bảo tàng Khinh khí cầu Anderson-Abruzzo nằm ngay cạnh công viên lễ hội, kể lịch sử khinh khí cầu từ thời Montgolfier đến các chuyến vượt đại dương. Bảo tàng mang tên Ben Abruzzo và Maxie Anderson, hai trong ba phi công của chuyến vượt Đại Tây Dương đầu tiên bằng khí cầu năm 1978.